caderno dun rencoroso enfermo de cinefilia
Inicio > Historias > ene-agá (II)
> ene-agá (II) <

Pregunteilhe a un bo amigo o seu parecer sobre o texto que co título ene-agá apareceu por aquí hai uns días. Pola súa condición de mestre e escritor a súa opinión parecíame especialmente valiosa; atopeino antonte no lugar de encontro habitual e apenas tivemos ocasión de cruzar unhas poucas frases, pero foron suficientes para inducirme a escribir unha nova entrada sobre o mesmo tema.

Direi, para empezar, que eu non son dos que pensa que todos os males do mundo tenhen a súa orixe e a súa solución na escola. A profunda desgaleguización da sociedade do meu país ten moitas razóns, pero desde logo non son os profesores os seus principais causantes. Dito o cal, tamén convén lembrar que a escola, hoxe por hoxe, non só non contribúe en absoluto á formación de falantes de galego, senón que máis ben bota unha man no eficiente labor de destrucción da identidade. Na Galiza ensínase a lingua galega como se fose unha lingua alhea aos rapaces, de xeito moi semelhante á docencia da lingua inglesa, cos resultados de todos conhecidos. Calquera estudante pasa doce anos da súa vida asistindo a aulas de inglés, aprendendo varias veces como se constrúe unha voz pasiva, como se pasa de estilo directo a indirecto, e un feixe de parvadas polo estilo. Eses rapaces terán unhas boas nocións gramaticais, pero á hora da verdade servirán de ben pouco, pois amosarán unha alarmante carencia de vocabulario e fraseoloxía e acabarán por ser perfectamente incapaces de elaborar unha soa frase no idioma de Shakespeare. Nos momentos decisivos un decátase de que ten un dominio da lingua coidadosamente unidireccional: sabémonos capaces de entender con certa fluidez un texto en inglés e mesmo poderiamos lelo sen trabarnos, pero carecemos da posibilidade de expresar as nosas ideas cun mínimo de habilidade. Se vemos escrita a palabra ashtray entendemos sen problemas que significa cinceiro; pero posívelmente non fosemos quen a lembrar a palabra inglesa de querer usala, e volveriámonos loucos intentando explicarlhe a un imaxinario interlocutor británico que ou nos trae axinha un recipiente ou deitaremos a borralha no chan.

Algo semelhante sucede co ensino do galego. Explícanse aos rapaces até a saciedade normas ortográficas, desas de onde ponher bes e onde ponher uves; dánselhes instruccións referidas ás boas formas gramaticais, e mesmo se lhes chega a contar a apaixoante diferencia entre un o aberto e un o pechado co apoio inestimável do libro de texto, pois polo que se ve non debe haber nada melhor que o papel para explicar a fonética. A medida que un rapaz vai adiantando cursos, tamén avanza a perversidade do ensino. Por exemplo, un deberá aprender a distinguir que hai palabras que en masculino rematan en án que forman o feminino en á (ferrolán, ferrolá; irmán, irmá); pero noutros casos, o feminino fórmase en ana (alemán, alemana; capitán, capitana). Tocará, pois aprenderse un listado de palabras conflictivas, que esqueceremos antes de que nos convenha. E por que non dicimos tamén alemá e capitá, por exemplo? Que tería de malo simplificarmos un pouco a normativa nese aspecto? E, xa ao paso, por que non facemos desaparecer a acentuación dos interrogativos en estilo indirecto e as segundas formas do artigo? Sucederá isto algún día, será isto posível, ou posíbel? Será cousa de ter perseveranza!

A realidade, queridos leitores, é que o ensino do galego segue respeitando escrupulosamente a normativa oficial até nos seus aspectos máis absurdos. Cousa razoável, por outra parte, pois se a normativa é esta, haberá que apandar con ela. Todos os libros de texto están redactados ao xeito politicamente correcto, cos textos literarios ben deturpados para a súa correcta asimilación por parte dos tenros infantes, non vaia ser que se lhes cree un trauma existencial ao descubrir que as linguas son cousa variável e afortunadamente elástica. É certo que no uso literario as solucións da normativa máis controvertidas desapareceron case por completo, pero non é así no eido dos textos para nenos. En libros tan espléndidos como Contos por palabras do gran Agustín Fernández Paz abundan as segundas formas, e aparece ó e non ao. O mesmo acontece no formidável Das cousas de Ramón Lamote de Paco Martín ou en O misterio dos fillos de Lúa de Fina Casalderrey. Porén, as segundas formas non aparecen en Cando petan na porta pola noite de Xabier P. Docampo, nin en A casa da luz; así que me pregunto se algún meu amigo non se confundirá a si mesmo co resto da humanidade. Ao melhor é que o Xabier segue sendo igual de anarcoide que cando era novo e escribía en A chave das noces parágrafos tan fermosos coma este: Abrazaron-se con forza mentres a unión das duas bocas obrigaba ao siléncio que precisaban naquel intre en que ambos pensaban que, contodo, o mellor era o amor.

Non hai moito vía a un rapaz de once anos escribindo para un exercicio de galego unha frase que acabou sendo algo parecido a isto: O cadelo na caseta. O rapaz, castelanfalante malia ser residente na moi galega cidade de A Corunha, seguramente tivera que memorizar nalgún momento do curso conxugacións verbais, pero á hora de construír unha frase recorreu á experiencia e lembrou o xeito en que falaba a súa avoa. Por raro que lhes pareza, o galego é a lingua propria da Galiza, e todos os habitantes deste país tenhen contacto dunha ou doutra clase coa nosa fala. Tamén os rapaces, e non só os do rural; nas casas das cidades quizá non se oia falar galego en exceso, pero algo lhes soará aínda que sexa a forza de ver ao Shinchan ese. Así que digo eu, humildemente e sen querer ponherme á altura dos sabios programadores de plans de estudio, que quizá fose posível marcarse como obxectivo a aprendizaxe do galego como algo moi axeitado para desenvolverse polas rúas do noso país, e non como un idioma estranho e estranxeiro, con normas que se han de aprender só coa fin de aprobar un exame. O que eu pido non é tan difícil: algo tan simples como educar ás persoas para que poidan falar galego, pero tamén para que sexan conscientes de que son capaces de facelo, sen ficar paralisados polo medo a cometer erros.

2003-06-06, 10:13 | 7 comentarios

Referencias (TrackBacks)

URL de trackback de esta historia http://pawley.blogalia.com//trackbacks/8701

Comentarios

1
De: ángela Fecha: 2003-06-06 23:04

gracias por este exto.

Coincido na idea do galego-alleo; sufrín e sufro esa especie de medo escénico a expresarme na miña lingua, e incluso as veces a mente se me vai ó inglés cando non me sae a expresión galega.
Son necesarios cambios.

Sin embargo eu creo , algunha vez deixaches claro que ti tamén , que non so é importante o vocabulario, se non a capacidade para describir un obxeto, eu diría que case máis esta última. Pero para iso volve a ser preciso soltura e un mínimo de axilidade mental, e non sei se pediremos demasiado.



2
De: Polinesio Fecha: 2003-06-09 02:10

O problema não é vocês terem regras na escrita nem a discussão sobre sua existência e varibilidade. Acho que o assunto fica na questão de se realmente o galego é uma língua ou sua diferença respeito do português fetem faz do galego um dialeto daquele que não precisa se afastar na escrita.
Não conheco o galego para além de duas curtas visitas à Galiza, mas na minha pouco informada opinião trata-se de um dialeto cujos falantes fariam bem se alfabetizando segundo as regras comuns do português.
Problema político não vejo nenhum. Melhor dito, seriam os mesmos que agora: o fanatismo daqueles que seguem com sua idéia de que Galiza (sujeito não pessoal) só tem uma língua e desejam fazer sumir uma das duas línguas dos galegos, o espanhol.



3
De: Martin Pawley Fecha: 2003-06-09 07:51

Vaia, e eu que pensaba que era ao revés, o portugués un dialecto do galego...



4
De: Polinesio Fecha: 2003-06-09 16:03

O português não pode ser dialeto do galego porque este nasce como língua no século XIX e não exerce qualquer influência na formação e desenvolvimento da língua portuguesa.
Acho que não são dialetos uma respeito da outra senão que as duas línguas são separadamente derivações do galegoportuguês medieval.
O tempo de afastamento deu num aumento das diferenças mas na minha opinião ainda podemos falar de variantes da mesma língua, tanto faz o nome dela.



5
De: Martin Pawley Fecha: 2003-06-10 04:45

Que é iso de que unha lingua "nace como lingua"...? Que era antes, pois?

Galego e portugués son, básicamente, unha mesma cousa, cun longo pasado en común, e que mantenhen unhas diferencias suficientemente pequenas como para que sexa absurdo o absoluto afastamento no que hoxe viven a unha da outra. Non tenho competencia lingüística para saber que nome lhe debemos ponher a esta situación. No esencial estou de acordo co que dis no último parágrafo.



6
De: Polinesio Fecha: 2003-06-10 05:34

Pawley: Que é iso de que unha lingua "nasce como língua"...? Que era antes, pois?

Expresei-me mal, mas pûs em itálicas para me referir a que desde o galegoportuguês medieval até o século XIX não teve um cultivo literário dessa língua falada em Galiza, então existia só como língua oral.



7
De: Martin Pawley Fecha: 2003-06-10 20:11

Correcto, entendido. É certo que durante eses séculos apenas houbo cultivo literario na Galiza, e que a normalidade empezou a recuperarse no XIX.
(Salvo, claro, que empecemos a considerar coma proprio a Camões e a Gil Vicente, por exemplo...)



Nombre
Correo-e
URL
Dirección IP: 23.20.157.174 (f8ae440b99)
Comentario









os arquivos estranhos




correo:diasestranhos()gmail.com

O sistema de comentarios está á disposición dos lectores de "signos de vida" (antes "días estranhos") exclusivamente para a publicación de opinións e comentarios relacionados co contido deste blog. Calquera texto publicado por medio do referido sistema non reflicte necesariamente a opinión do autor deste blog. As opinións e informacións publicadas no sistema de comentarios son de autoría e responsabilidade integral dos leitores que del fixeran uso. O autor deste blog resérvase o dereito de suprimir os comentarios e textos que considere ofensivos, difamatorios, calumniosos, preconceitosos ou de algunha forma perxudiciais a terceiros. Textos de carácter promocional ou inseridos no sistema sen a debida identificación do autor (nome completo e enderezo válido de e-mail) tamén poderán ser eliminados.


Licenza de 
Creative Commons
Esta obra está baixo unha licenza Recoñecemento-NonComercial-CompartirIgual 2.5 de Creative Commons. Blogalia

Blogalia

(c) Martin Pawley