Penso que xa deixei ben claro no blog o meu desprezo polo noxento Manifiesto por la lengua común, un texto inzado de afirmacións perversas e/ou falsas, que parte dunha mentira inicial ("Desde hace algunos años hay crecientes razones para preocuparse en nuestro país por la situación institucional de la lengua castellana..."), para logo introducir o extravagante concepto da "lengua principal de comunicación democrática" e afirmar que non é inxusto que os galegos esteamos obrigados a coñecer un idioma oficial (o español), mais non o outro, casualmente o específico, o propio, o noso.

O Manifiesto prescinde dos criterios técnicos para meterse en cuestións educativas e defender o dereito dos nenos a seren escolarizados "en lengua castellana, sea cual fuere su lengua materna", o cal implica necesariamente que os pais teñan potestade para elixir a lingua vehicular dos seus fillos no colexio, que segundo esa tropa de abajo firmantes podería ser en exclusiva o español, cuxo dominio “siempre debe quedar garantizado”, mais non o galego, cuxo coñecemento é simplemente un “deseo encomiable” que non debe ser imposto, pois abonda saber un pouquiño para “convivir cortésmente con los demás y disfrutar en lo posible de las manifestaciones culturales”. Que os pais escollan a lingua na que se lles imparten aulas aos seus fillos paréceme tan razoábel -ou para ser exactos, tan pouco razoábel- como deixar á súa elección a posibilidade de que os cativos non reciban unha formación contraria aos seus principios relixiosos, para que así non fagan ximnasia se lles parece que é pecado ou que lles aprendan a parvoíce do Deseño Intelixente en vez da ciencia de Darwin. Por outra parte, non vexo maneira de respectar a vontade lingüística dos pais que non implique a segregación dos rapaces segundo idiomas (feito certamente indesexábel), e de estimarmos necesaria unha completa desenvoltura nas dúas linguas cooficiais, parece non só aceptábel senón francamente recomendábel (e así o admitiu no seu día o Tribunal Constitucional) unha política de "discriminación positiva" cara a lingua que padece as consecuencias de séculos de marxinación.

No punto terceiro dise que nas autonomías con dúas linguas temos dereito a ser atendidos nas instancias oficiais en calquera delas, mais para iso bastará que haxa persoal capacitado, non que todos os funcionarios sexan quen de facelo. Posto que a aprendizaxe básica dunha segunda lingua non é unha tarefa sobrehumana, non vexo que problema hai en pedirllo a todos os funcionarios nas comunidades bilingües; iso parece máis práctico que exixir en todos os postos e niveis a presenza de “alguén” que a saiba para acompañar a aqueles que non se defenden ben nas “linguas non comúns”. En vez de ter, por exemplo, un técnico, un administrativo, un secretario ou un director xeral que non sabe galego e outro que si, é máis sinxelo (e barato) ter un só que coñeza as dúas linguas. E se de paso sabe algo de inglés, mellor aínda.

De todos xeitos, o que máis me chama a atención do texto é o punto quinto. Despois de tanta aparente defensa dos dereitos individuais, sorpréndeme ese insólito mandato que obriga a todos os representantes políticos a expresarse en español nas súas funcións institucionais “de alcance estatal” (e cal non o é?), tanto aquí como acolá, “salvo en determinadas ocasiones características”, de carácter pintoresco e folclórico, permítome supoñer. É dicir, que nin Touriño nin Quintana se poñan a falar en galego se é que van dicir cousas importantes para España, que o fagan en español para que se lles entenda. Se teñen unha entrevista na Moncloa co presidente e logo hai unha rolda de prensa, nin unha soa resposta en galego, nin sequera para atender aos medios do noso país. E se van falar do AVE, ou da financiación autonómica, que son asuntos de alcance estatal, sempre en español. Tremendo.

Non é difícil facer unha crítica razoada do manifesto, e de feito en días pasados lemos en medios dixitais e de papel comentarios asisados que o atacaban por diferentes flancos. Quizá non houbo unha crítica profunda e detallada, académica se así o queren, mais penso que o texto orixinal, por ser tan tosco, non a merecía: non ten altura intelectual como para que pague a pena dedicarlle tanto esforzo. Tanto non, mais algún si, sobre todo de querermos dar unha contestación contundente e unitaria. O manifesto elaborado polas asociacións de escritores galegos, cataláns e vascos non é lamentábel, nin moito menos, mais tampouco me parece un texto hábil e intelixente. Penso que responde máis ás intencións que se intúen detrás do manifiesto, que ao manifiesto en si, e por iso fala de “centralismo” e dunha “visión anuladora da realidade plurilingüe” que en sentido estrito non está presente no texto de Savater e compaña (que tampouco din que o español “corra perigo”, ou desde logo non desa maneira). O manifesto de Galeusca inclúe unha frase sorprendente no punto catro (“O galego, éuscaro e catalán tamén son linguas oficiais nos seus territorios, que é o mesmo que dicir que son as linguas propias de aproximadamente o 40% da poboación do estado español.”). Equiparar “oficial” e “propio” non só é un disparate desde un punto de vista lóxico, senón que ademais é contraproducente para as pretensións dos asinantes (alguén podería refacer a frase para afirmar que o español é oficial en Galiza e iso é o mesmo que dicir que é a lingua propia desta terra). Considero desafortunada e innecesaria a referencia á “saúde do español en Puerto Rico, Costa Rica ou os Estados Unidos”, e acepto, mais non me parece atinado, que o texto teña un carácter gremial tan forte (“As escritoras e os escritores galegos, vascos e cataláns proclamamos a nosa vontade de seguirmos a escribir nas nosas linguas...”), por moito que logo admitan apoios individuais doutros cidadáns, recollidos en listaxe separada. É un manifesto de escritores que responden aos “intentos de exclusión” que das súas linguas fan “colegas escritores españois”, nada máis (e nada menos). Non hai nin unha pequena alusión á desmesurada cobertura mediática de certas radios e xornais ou ao apoio dos políticos, nomeadamente os do PP (un partido con dez millóns de votantes) a un manifesto que non desbota unha reforma legal que nos devolva no que atinxe á lingua a unha situación preconstitucional. No caso concreto de Galiza, non sería malo recordarlles no manifesto aos políticos de todos os partidos o deber de que se cumpran as leis que xa temos, para garantir unha igualdade entre as dúas linguas oficiais que, como é evidente, hoxe non se dá. E non en prexuízo do español, precisamente.

En calquera caso, é mellor iso que nada, e posto que concordo en liñas xerais con el, asinarei o Manifesto, igual que fixeron xa moitos amigos. Mais antes de adherirme, quería deixar aquí no blog as miñas discrepancias. ¶